GSK schrapt mogelijk 1.200 jobs in Waals-Brabant: kan België zijn farma-industrie nog redden?
Bij GSK in Waals-Brabant staan ruim 1.200 jobs op de tocht. Na jaren van banenverlies rijst de vraag of België zijn positie als farmareus kan behouden.
Bij het farmabedrijf GSK in Waals-Brabant staan meer dan 1.200 arbeidsplaatsen op de helling. Dat blijkt uit berichtgeving over een nieuwe herstructurering bij de onderneming. De aangekondigde ingreep komt bovenop een reeks eerdere ontslagrondes in de Belgische farmasector, waar de voorbije jaren al duizenden banen zijn geschrapt.
De mogelijke schrapping van ruim twaalfhonderd jobs bij GSK is daarmee een van de zwaarste klappen voor de sector in korte tijd. Het bedrijf heeft vestigingen in Waals-Brabant, onder meer in Waver en Rixensart, waar het onderzoek en de productie van vaccins en geneesmiddelen zijn ondergebracht. Voor de betrokken werknemers en hun gezinnen betekent de aankondiging een periode van onzekerheid over hun toekomst.
De vraag die zich nu opdringt, is of België zijn farmaceutische industrie nog kan redden. De sector gold decennialang als een van de sterktes van de Belgische economie, met een sterke onderzoeksbasis, gespecialiseerde productie en een dichte cluster van bedrijven en kennisinstellingen. Maar de opeenvolgende ontslagen zetten dat imago onder druk.
Een sector onder druk
De Belgische farmasector behoort nog altijd tot de wereldtop, maar dreigt achterop te raken. Dat is de teneur in analyses na de nieuwe herstructurering. Het land beschikt over een stevige reputatie op het vlak van klinisch onderzoek, vaccinproductie en biotechnologie, maar moet tegelijk opboksen tegen internationale concurrentie en verschuivende investeringsbeslissingen binnen multinationals.
De voorbije jaren verdwenen al duizenden banen bij verschillende farmabedrijven in België. Die reeks ontslagen wijst op een structurele beweging: bedrijven herschikken hun activiteiten, concentreren onderzoek op andere locaties of verplaatsen productie naar regio's waar de kosten lager liggen. Voor een klein land met een open economie is dat een gevoelige zaak, want de farma-industrie is goed voor een aanzienlijk deel van de Belgische export en tewerkstelling.
De sector biedt niet alleen directe jobs, maar ook werkgelegenheid bij toeleveranciers, logistieke bedrijven en onderzoeksinstellingen. Wanneer een grote speler zoals GSK snoeit in zijn personeelsbestand, voelt de bredere regio dat dan ook. Voor Waals-Brabant, waar de farmacluster historisch sterk verankerd is, gaat het om meer dan een cijfer op een balans.
Waarom België aantrekkelijk blijft, maar niet vanzelfsprekend
België heeft troeven die het voor farmabedrijven interessant maken. Het land beschikt over hoogopgeleide onderzoekers, een fijnmazig netwerk van universiteiten en ziekenhuizen, en een lange traditie in de ontwikkeling van vaccins en biotechnologische geneesmiddelen. Die combinatie heeft van België een van de belangrijkste farmahubs van Europa gemaakt.
Toch volstaat een sterke reputatie niet om investeringen vast te houden. Multinationals wegen voortdurend af waar ze hun onderzoekscentra en productie-eenheden vestigen. Daarbij spelen factoren mee zoals de beschikbaarheid van talent, de fiscale omgeving, de snelheid van regelgeving en de nabijheid van grote afzetmarkten. Wanneer elders gunstiger voorwaarden ontstaan, kan een vestiging snel in de verdrukking komen.
De opeenvolgende ontslagen bij farmabedrijven in België roepen dan ook vragen op over het industriële beleid. Kunnen overheden en bedrijven samen een ecosysteem in stand houden dat voldoende toekomstgericht is? En welke rol speelt de overheid daarbij, bijvoorbeeld via fiscale maatregelen voor onderzoek en ontwikkeling of via gerichte steun voor strategische projecten?
De discussie is des te prangender omdat de farmaceutische sector sterk afhankelijk is van lange termijninvesteringen. Onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen vergt jaren en grote budgetten. Als bedrijven die activiteiten elders onderbrengen, kan dat op termijn ook de kennisbasis in België aantasten.
Wat er op het spel staat
Voor de werknemers bij GSK in Waals-Brabant is de aankondiging in de eerste plaats een sociale kwestie. Vakbonden en overlegorganen zullen naar verwachting aandringen op duidelijkheid over het aantal betrokken jobs en over de mogelijkheden voor herplaatsing of begeleiding. Tot die gesprekken zijn afgerond, blijft de precieze impact onzeker.
Tegelijk gaat het debat over meer dan één bedrijf. De vraag of België zijn farma-industrie kan redden, raakt aan de bredere economische strategie van het land. De sector is een van de weinige waarin België internationaal een leidende rol speelt. Als die positie verder erodeert, heeft dat gevolgen voor de tewerkstelling, de export en de reputatie van het land als kennisregio.
Een volledige teloorgang is daarmee niet gezegd. De Belgische farmasector blijft fundamenteel sterk en heeft nog altijd een voorsprong op veel andere landen. Maar de recente reeks ontslagen maakt duidelijk dat die positie niet vanzelfsprekend is. Zonder blijvende investeringen in onderzoek, talent en een concurrerend vestigingsklimaat dreigt het land terrein te verliezen op de internationale markt.
Voor de betrokken werknemers bij GSK is de korte termijn het meest urgent: duidelijkheid over hun baan en hun toekomst. Voor de sector als geheel is de vraag hoe België zich op de lange termijn wil positioneren in een wereld waarin farmaceutische productie en onderzoek steeds vaker over de grenzen heen worden georganiseerd. Het antwoord daarop zal bepalen of de Belgische farma haar glans kan behouden of stelselmatig verder achteropraakt.
